M0 · Başlangıç: Gebelik nasıl okunur?
Trimesterler ve 40 haftanın büyük resmi
Bu derste
- Üç trimesterin sınırlarını ve kaynaklar arasındaki küçük farkı bilmek
- Embriyonik dönem ile fetal dönem arasındaki farkı anlamak
- Her trimesterde bebekte, annede ve takipte neyin öne çıktığını görmek
- "Erken", "term" ve "geç" doğumun tanımlarını bilmek
Kırk hafta, bir solukta kavranacak bir süre değil. Bu ders haritayı veriyor. Önce üç trimesterin nerede başlayıp bittiğini, sonra gebeliği bölen asıl çizgiyi, yani embriyonik dönemden fetal döneme geçişi anlatıyor. Ardından her dönemde neyin öne çıktığını kısaca görüyoruz. Ayrıntılar ilgili haftaların derslerinde.
Trimesterler nerede başlayıp biter?
Gebelik, kabaca üçer aylık üç döneme, yani TrimesterGebeliğin üç bölümünden her biri. Bu sitede 1. trimester 0–13+6, 2. trimester 14+0–27+6, 3. trimester 28+0 ve sonrasıdır; kaynaklar arasında bir haftalık fark olabilir.Sözlükte aç ayrılır. Sınırlar kaynaktan kaynağa bir hafta kadar değişir:
- Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Derneği (ACOG): birinci trimester 13+6’ya kadar, ikincisi 14+0 ile 27+6 arası, üçüncüsü 28+0 ve sonrası1.
- NHS: birinci trimester 12. haftaya kadar, ikincisi 13 ile 27. haftalar arası, üçüncüsü 28. haftadan doğuma kadar2.
Bu sitede ACOG’un sınırlarını kullanıyoruz. Fark tıbbi değil; yalnızca bir adlandırma tercihi. 13. haftadaki bir ders bir kaynakta “birinci”, ötekinde “ikinci” trimesterde görünebilir.
Asıl çizgi: embriyodan fetüse
Gelişimi trimesterlerden daha iyi bölen bir çizgi var. Döllenmeden sonraki ilk sekiz hafta EmbriyoembryoDöllenmeden sonraki ilk sekiz hafta boyunca gelişen canlı. Gebelik yaşıyla bu dönem yaklaşık 10+0’da biter.Sözlükte açdir; ondan sonra doğuma kadar fetal dönem gelir4. Gebelik yaşıyla bu geçiş yaklaşık 10+0’a denk gelir3,5.
Embriyonik dönemde vücudun temel yapıları kurulur: kalp, beyin, kollar, bacaklar, yüz. Fetal dönemde bu yapılar büyür ve olgunlaşır4. Bu ayrımın pratik bir anlamı da var: dışarıdan gelen etkilere duyarlılık yapıların kurulduğu haftalarda en yüksektir. Bunu M1.H10’da ayrıntılı anlatıyoruz.
Üç dönemin büyük resmi
Birinci trimester (0+0 – 13+6): kuruluş
Döllenme, tutunma ve embriyonik dönemin tamamı bu trimesterdedir. Sağlık Bakanlığı’nın rehberi ilk izlemin gebeliğin ilk 14 haftası içinde yapılmasını öngörür. 11–14. haftalar arasında da ense saydamlığı ölçümü ve birleşik tarama hakkında bilgilendirme yapılmasını ister6. Bu testleri M4.3’te anlatıyoruz.
İkinci trimester (14+0 – 27+6): büyüme
Bebek hızla büyür. Hareketler çoğunlukla 16. ile 24. haftalar arasında hissedilmeye başlar; ilk gebelikte genellikle 20. haftadan sonra7. Rehberdeki ikinci izlem 18–24. haftalar arasındadır. 18–22. haftalarda bebeğin yapısını ayrıntılı inceleyen anomali ultrasonu yapılır6.
Üçüncü trimester (28+0’dan doğuma): olgunlaşma
Akciğerler ve beyin olgunlaşır, bebek doğuma hazırlanır. Rehberdeki üçüncü izlem 28–32., dördüncüsü 36–38. haftalar arasındadır6. Bu dönemin derslerinde doğuma hazırlık, doğum belirtileri ve hastane seçimi var.
Gebelik haftasına göre
- 1. trimester dönem 0+0 – 13+6
- 2. trimester dönem 14+0 – 27+6
- 3. trimester dönem 28+0 – 41+6
- Embriyonik dönem dönem 2+0 – 9+6 Döllenmeden sonraki ilk sekiz hafta.
- 1. izlem kontrol 4+0 – 14+0 Gebelik anlaşıldıktan sonra, ilk 14 hafta içinde.
- Ense saydamlığı ve birleşik tarama tarama 11+0 – 14+0
- 2. izlem kontrol 18+0 – 24+0
- Detaylı (anomali) ultrasonu ultrason 18+0 – 22+0
- 3. izlem kontrol 28+0 – 32+0
- 4. izlem kontrol 36+0 – 38+0
- Term (zamanında doğum aralığı) dönem 37+0 – 41+6
Trimester sınırları ACOG’a, izlem ve ultrason zamanları Sağlık Bakanlığı rehberine, term aralığı Dünya Sağlık Örgütü’ne göre. Tarih girdiyseniz her aralığın takvim tarihleri de görünür.
Doğum zamanının adları
Doğumun zamanını anlatan kelimelerin tanımları da bellidir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre:
- Erken doğum: tamamlanmış 37 haftadan önce doğum8.
- 28. haftadan önce: aşırı erken
- 28 ile 32 arası: çok erken
- 32 ile 37 arası: orta ya da geç erken
- Term: 37 hafta ile 42 hafta arası10.
- Term sonrası (post-term): 42 hafta ve sonrası10.
ACOG, term aralığını üçe böler9:
- Erken term: 37+0 – 38+6
- Tam term: 39+0 – 40+6
- Geç term: 41+0 – 41+6
- Term sonrası: 42+0 ve sonrası
Bu ayrımın nedeni, 37. haftada doğan bebekle 40. haftada doğan bebeğin aynı olgunlukta olmaması. M1.H34’te bu farkı açıyoruz.
Doktora sor
Bir sonraki muayenede sorabileceğiniz sorular. Hepsini sormanız gerekmez; size uyanları seçin.
- Takip randevularımız hangi haftalarda olacak?
- Hangi testleri hangi trimesterde yaptıracağız?
- Tahmini doğum tarihi geçerse izlem nasıl değişiyor?
Kaynaklar
- Committee Opinion No. 700: Methods for Estimating the Due DateTrimester tanımları: birinci 13 6/7’ye kadar, ikinci 14 0/7–27 6/7, üçüncü 28 0/7 ve sonrası.Erişim: 3 Kasım 2026
- Week-by-week guide to pregnancy1. trimester 12. haftaya kadar, 2. trimester 13–27, 3. trimester 28–41.Erişim: 3 Kasım 2026
- Week 8Erişim: 3 Kasım 2026
- Embryology, Weeks 6–8Erişim: 3 Kasım 2026
- Fetal developmentErişim: 3 Kasım 2026
- Doğum Öncesi Bakım Yönetim RehberiAsgari dört izlem: ilk 14 hafta, 18–24, 28–32, 36–38. Ultrason: 11–14. haftalarda ense saydamlığı, 18–22. haftalarda anomali taraması.Erişim: 3 Kasım 2026
- Your baby’s movementsErişim: 3 Kasım 2026
- Preterm birth (fact sheet)Erişim: 3 Kasım 2026
- Committee Opinion No. 579: Definition of term pregnancyErişim: 3 Kasım 2026
- International Statistical Classification of Diseases, 10th revision, Volume 2, §5.7.1Erişim: 3 Kasım 2026